In de rij inspirerende vrouwen mag Wislawa Szymborska niet ontbreken. Deze Poolse dichter is één van de grootste van haar tijd en wat mij betreft van alle tijden. Haar gedichten zijn alledaags, maar dan zo opgeschreven dat de schoonheid ervan afspat.
In 2012 overleed ze op 88 jarige leeftijd. Een leven achterlatend die niet altijd over rozen ging om maar een cliché te gebruiken. Wislawa sprak niet graag over haar zelf en haar leven. Haar gedichten spraken voor zich. Ze was ook graag op zichzelf. In 1996 ontving zij de Nobelprijs voor de Literatuur. Dat vind ik terecht.
Zij kwam in mijn leven toen ik onrustig was, stukken jonger en veel wilde weten over het leven. Ik had vragen en zocht antwoorden. Die antwoorden vond ik niet bij familie of in de mij voor handen zijnde literatuur, maar wel in de poëzie. Telkens als ik een boekwinkel binnen stapte, zocht ik eerst naar de dichtbundels. Ik wilde ze allemaal even vasthouden, want dichtbundels zijn zo mooi. Ze hebben vaak een mooie harde kaft en een eenvoudige vormgeving. De inhoud doet de rest. In mijn zoektocht ontdekte ik dat er veel te kiezen was. Waar te beginnen? Een hele aardige boekverkoper in Haarlem was helemaal in zijn nopjes toen ik mijn zoektocht beschreef en onmiddellijk raadde hij me de gedichten van Szymborska aan. Zonder enige twijfel kocht ik de bundel “Einde en Begin: verzamelde gedichten.” De eerste dagen keek ik alleen in de bundel. Ik nam haar overal mee naar toe, hield haar dicht bij me en raakte haar vaak aan. Angst voelde ik om te beginnen. De “wat als” vragen tuimelden over elkaar heen: wat als ik het niet begrijp? wat als het tegenvalt? wat als ik het niet voel? wat als…?
Op een moment (helaas is die herinnering weggevaagd) sloeg ik de bundel open en begon aan het eerste gedicht “Niets tweemaal” en onmiddellijk voelde ik dat dit de vrouw was met de antwoorden. Dat gevoel kan ik nu nog oproepen. We leefden in verschillende werelden, verschillende achtergronden en verschillende levens, maar de wijsheid van haar woorden overstijgt alle verschillen. En daarom mag Wislawa Szymborska niet ontbreken in mijn vrouwenlijst.
Niets tweemaal
Niets gebeurt tweemaal en niets
zal tweemaal gebeuren. Geboren
zonder kundigheden, sterven we
dus als onervaren senioren.
Ook al zijn we nog zo hardleers
op de grote school van ’t leven,
geen winter, geen zomer wordt ons
nog een keertje opgegeven.
Niet één dag keert ooit terug,
twee nachten zijn nooit identiek,
geen kus is als een andere,
elke oogopslag is weer uniek.
Gisteren noemde iemand plots
in mijn bijzijn luid jouw naam
– het leek alsof een rode roos
naar binnen woei door het raam.
Nu we samen zijn vandaag,
haal ik mijn blik van je gezicht.
Een roos? Hoe ziet een roos eruit?
Is dat een bloem? Een steen wellicht?
Onzalig uur, onnodige vrees,
waarom bemoei jij je ermee?
Je bent – je moet voorbijgaan.
Je gaat voorbij – en alles is oké.
Lachend en elkaar omhelzend
verzoenen we ons met elkaar,
ook al zijn we zo verschillend
als twee druppels zuiver water.
Biancaschrijftblog 