Boem

…en opeens voelde ik een duw, eigenlijk meer een soort weerstand, hoorde geschraap en daalde het besef in dat ik tegen een andere auto zat…

Vandaag was een dag die begon als alle anderen: opstaan, aankleden, kinderen en dieren voederen, kinderen naar school brengen, kop thee drinken en naar een extra vergadering voor mijn werk. Die extra vergadering is eigenlijk niet zo normaal op een woensdag, maar goed. Het is ook weer niet zo heel bijzonder. Tijdens die vergadering werd anderhalf uur intens theoretisch gediscussieerd over een juridisch begrip en probleem. Voor de buitenstaander niet boeiend, maar voor ons wel degelijk omdat er veel op het spel staat.

Na dit overleg reed ik met een vol hoofd weer terug naar huis en voelde me al wat wegzakken. Daarmee bedoel ik dat ik minder helder en scherp was. Goed opletten op de weg. Thuis aangekomen snel kind ophalen en ander kind uitzwaaien voor haar speelafspraak. Lunchen en hup weer in de auto naar een vriendin die met een gebroken hielbotje thuis zit. Na druk gekletst te hebben, sprong ik met kind en al weer in de auto om boodschappen te doen. In de supermarkt gleed ik verder af. Ik verloor het overzicht. Wat moest ik ook al weer halen? Nou ja, ik gooide wat in een mandje, rekende af en hup sprong weer de auto in. Enthousiast zette ik de auto in zijn achteruit, keek of ik iemand zag lopen en gas erop en….Boem.

Ik reed zo tegen een geparkeerde auto op. Een auto die er al de hele tijd stond en die ik gewoon niet had gezien. Helemaal niet. Ik schrok me wezenloos. Reed snel weer terug in mijn vak, vroeg aan mijn lieve kind die achterin zat of ze iets mankeerde (kindlief had niet eens iets door) en stapte uit om de auto te bekijken. Op het eerste gezicht zag ik geen schade.

Ongelooflijk geschrokken ging ik op zoek naar de eigenaar van de auto. De vrouw in kwestie schrok meer van mij dan van het gehele gebeuren. Ik was zo ontdaan en vond het zo erg voor haar dat de tranen in mijn ogen schoten. We wisselden nummers uit en ze zal zaterdag laten weten wat de schade is. Waarschijnlijk valt het mee.

Waarom was ik nu zo van streek? Na daar eens een tijdje over nagedacht te hebben kwam het vooral neer op het feit dat ik niet helder was. Ik was er gewoon met mijn gedachten niet bij. Natuurlijk kan dat iedereen gebeuren, maar het voelde zo slecht dat mij dit overkwam. Ik voelde me even van mezelf verloren. Het spreekwoord “een ongeluk zit in een klein hoekje” kwam gelijk bij me op. Dat klopt zeker. Ongeluk overvalt je als je er niet op berekent bent. Wat wel mooi is aan dat spreekwoord is de andere helft: “geluk zit in de rest.”

Vandaag heb ik weer geleerd dat als je niet in het hier en nu bent, je van alles kan overkomen om je wakker te schudden. Deze les is vandaag met een klap binnen gekomen.

Aletta

Ik ben een vrouw van de generatie voor wie het mogelijk is om te studeren. Ik heb zelfs nog een beurs gekregen die ik niet hoefde terug te betalen. In mijn familie was het toch nog redelijk uitzonderlijk dat iemand ging studeren. Ergens was er een oom die de politieschool had doorlopen en toen kwam ik die het helemaal tot de universiteit schopte. Voor de tijd niets bijzonders, voor onze familie toch enigszins uitzonderlijk.

De weg naar de universiteit was voor mij geplaveid. Mooie gladde weg met een rechtstreekse verbinding of via een korte omweg. De universiteit was met de gratis OV weekkaart gewoon bereikbaar. De eerste dag dat ik in Rotterdam in die grote collegezaal zat, zal ik nooit vergeten. Heel veel dames zaten met mij in die zaal en dat voelde heel normaal. Het voelde wel spannend, meer omdat alles onbekend was en groot, maar hoe bijzonder het was dat ik als vrouw in die zaal zat ging aan me voorbij. Op dat moment dacht ik niet aan Aletta Jacobs. Ik dacht niet aan al die vrouwen voor mij, die generaties lang de toegang tot een hogere opleiding was ontzegd.

Toch ben ik en alle dames die met mij in die collegebanken zaten en nu nog steeds zitten veel dank verschuldigd aan Aletta Jacobs. Zij was de eerste vrouw in de geschiedenis van Nederland die officieel werd toegelaten tot de universiteit. Dat was in 1871. Als scholiere had zij een brief geschreven aan Thorbecke, de eerste minister, met het verzoek om te worden toegelaten tot ‘de academische lessen’. Haar doel in het leven was: arts worden en niets minder dan dat. Thorbecke antwoordde binnen een week, maar niet aan Aletta zelf. Hij schreef haar vader dat het goed was. Het is dus te danken aan een meisje van zeventien dat in 1871 de universiteiten in Nederland voor meisjes werden opengesteld. Vóór die tijd waren universiteiten en ook de meeste scholen alleen voor jongens toegankelijk. Alleen Anna Maria van Schurman, een geleerde vrouw die leefde in de zeventiende eeuw (ze beheerste meer dan veertien talen) had in 1636 wat colleges mogen volgen in Utrecht. Nou ja, colleges volgen: zij mocht achter een gordijntje meeluisteren naar de lessen die werden gegeven. Niet in het zicht van de jongens, want dat zou alleen maar afleiden.

Aletta werd arts en bereikte haar doel. Dat smaakte naar meer. Met haar invloed wilde ze meer doen voor vrouwen. Haar hele leven stond in teken van de bevordering van de gelijke rechten voor vrouwen. Als arts opende zij een praktijk die vrouwen hielp aan voorbehoedsmiddelen, zodat zij niet ieder jaar zwanger werden. Ook trok zij ten strijde tegen misstanden in het winkelbedrijf. In haar Amsterdamse artsenpraktijk had zij gemerkt dat winkelmeisjes veel lichamelijke klachten hadden omdat zij de hele werkdag (wel elf uur lang) moesten blijven staan. Dankzij Aletta Jacobs kwam er een wet tot stand die winkels verplichtte ‘zitgelegenheid’ voor hun personeel in te richten.

Vijftig jaar lang heeft zij ook gestreden voor het algemeen vrouwenkiesrecht, samen met andere vrouwen en mannen die opkwamen voor de rechten van de vrouw. Het duurde tot 1919 voor het vrouwenkiesrecht werd ingevoerd. In 1922 gingen de Nederlandse vrouwen voor het eerst naar de stembus.

Als Aletta nu van bovenaf naar Nederland kijkt, kan ze trots zijn. Er hebben zich nog nooit zo veel vrouwen ingeschreven op de universiteit. Er zijn inmiddels talloze vrouwelijke rechters, advocaten, economen, filosofen, artsen, docenten en noem ze maar op. En allemaal, ook ik, moet (wederom) een diepe buiging maken voor een bijzondere vrouw.