Charley

Ergens eind 2008 ging ik naar mijn favoriete museum in Rotterdam: Boijmans Van Beuningen. Daar was een expositie die me greep. Ik kende Charley Toorop uit de kunstgidsen, maar ik had haar werk nooit in het echt gezien.

De tentoonstelling kreeg de pakkende titel ‘Vooral geen principes! Charley Toorop’. In een persbericht bij de tentoonstelling wordt het volgende geschreven. Charley Toorop (1891-1955) geldt als de krachtigste vrouw in de Nederlandse schilderkunst van de twintigste eeuw. Ze schiep een eigenzinnig, zelfbewust en sociaal bewogen oeuvre. De tentoonstelling maakt inzichtelijk hoe sleutelwerken passen binnen het oeuvre, dat wordt gekenmerkt door een confronterend realisme. Bij Charley Toorop is schilderkunst de ultieme vorm van zelfverwerkelijking.

Uit een kunstboek haal ik de volgende informatie. Charley Toorop, geboren 24 maart 1891, wordt beschouwd als de krachtigste vrouw in de Nederlandse schilderkunst van de twintigste eeuw. Ze schiep een eigenzinnig, zelfbewust en sociaal bewogen oeuvre. Ze was in haar tijd een moderne, zelfstandige en uitgesproken vrouw, stond haar mannetje en kwam daar ook voor uit. Volgens sommige critici in die tijd had ze ‘mannelijke trekken’ en de reputatie van een tamelijk meedogenloze vrouw die uitsluitend voor de kunst leefde, haar drie kinderen links liet liggen en talloze minnaars heeft versleten. Wat waar lijkt te zijn, is dat Charley van haar kinderen hield, maar geen tijd voor ze vrij maakte; haar atelier was verboden terrein voor de kinderen. Zelfs haar echtgenoot Henk Fernhout moest wijken voor de kunst. Het verhaal gaat dat hij ooit uit pure frustratie een doek van haar aan flarden heeft gesneden. Hoewel Charley gek was op haar man, hield hun huwelijk geen stand en scheidden ze.

Ze voert mee op de stroming van het expressionisme, maar stapt in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw over op een realistische stijl, zeer expressief. Dat werk bewonder ik van haar. De kracht die dat werk uitstraalt is fenomenaal.

In 2008 stond ik in een grote zaal in het museum en raakte overdonderd door deze vrouw. De manier waarop zij mensen een gezicht geeft. De blik in de ogen van die mensen grijpt je naar de strot. Het is rauw en echt. Haar zelfportretten zijn zo beeldend dat het haast onmogelijk is om ooit een foto van de vrouw, laat staan de vrouw in het echt te zien. Zij is haar beeld en haar beeld is zij. Later toen ik de catalogus door had genomen en haar levensverhaal had gelezen, besefte ik ook nog eens hoe bijzonder deze vrouw was. Ze leefde voor de kunst en deed wat ze moest doen voor die kunst. Geen concessies omdat ze een vrouw was of omdat ze een moeder was of omdat ze een echtgenote was. Geen concessies. Ze noemen Charley Toorop eigenzinnig. Dat woord doet haar tekort. Ik beschrijf haar liever als Kunstenaar met een grote K. Afbeeldingsresultaten voor Charley Toorop Schilderijen

Ook deze vrouw die zo krachtig in het leven stond, is een groot voorbeeld voor veel vrouwen. Je kunt namelijk je passie uitvoeren, ook al bevindt die passie zich in een zelfbenoemde “mannenwereld”. Doe wat je hart je ingeeft en ga daar voor. Heel mooi en krachtig.